WISSELBEKER FIRMIN DE SMET 1911
Het Neerhof door Bob Autrique
Het houden en kweken van kleinvee is altijd erg populair geweest in Vlaanderen zowel op professioneel- als op liefhebbersniveau. Gentse kropper, Ukkelse baardkriel, Mechelse koekoek, Antwerpse smierel, Luikse barbet, Vlaamse reus en blauw van Beveren zijn een greepje uit het uitgebreide aanbod neerhofdieren. Rond de eeuwwisseling 19de-20ste ontstonden allerlei verenigingen die tot doel hadden om de kennis van het fokken meer wetenschappelijk aan te pakken en het beroep of de liefhebberij bekendheid te geven door middel van publicaties, tentoonstellingen, prijskampen en lessenreeksen. De Koninklijke Maatschappij Het Neerhof, in 1889 gesticht te Gent onder voorzitterschap van C. Lanckman, was er een van. Ook werden keuringen of 'meetings' georganiseerd met eerst enkele tientallen, later honderden en -in 1911- 5400 dieren! De besten werden bekroond. In 1905 bestond het bestuur uit 18 eminente leden met Firmin De Smet (°Gent 01.04.1869 +Vinderhoute 15.08.1916) als erelid. Hij was industriëel en plaatselijk burgemeester . Hij bewoonde het riante kasteel 'Schouwbroek' in Vinderhoute waar hij af en toe de raad van bestuur ontving en clubfeestelijkheden organiseerde. In de in Engelse stijl aangelegde hovingen staan nog drie eeuwenoude kastanjelaars van minstens 500 jaar oud. Hij hield zich bijzonder met landbouw bezig en was erevoorzitter van de 'Verenigde hoveniers van het Noorden van Gent'. Hij bezat ook een melkerij die in 1898 werd uitgerust met een moderne stoominrichting. Zijn dochter Suzanne huwt in 1920 met baron Charles d'Udekem d'Acoz. Na haar vroeg overlijden hertrouwt hij met Suzanne d'Outryve d'Ydewalle en wordt vader van Henri, Raoul en Patrick. Deze laatste is vader van princes Mathilde.
Firmin De Smet liet in 1911 een zilveren wisselbeker ontwerpen door beeldhouwer GeoVerbanck. Deze werd uitgevoerd door edelsmid Richard Demeyer. Jaarlijks werd dit kunstwerk toegekend aan de verdienstelijkste kweker van het toernooi. Zijn naam werd in de beker gegraveerd waarna deze weer opgeborgen werd in de glazen kast van de voorzitter. Toen deze volgegraveerd was is men een tijd opgehouden met de toekenning tot in 1973 het oude gebruik opnieuw hervat werd. In 1986 is het unieke stuk definitief opgeborgen. De huidige president, Philippe Verschueren, nam het lovenswaardige initiatief om de beker in bruikleen te schenken aan het designmuseum van Gent in de Jan Breydelstraat 5. Het Sterckshof ( Zilvermuseum ) te Antwerpen viel de eer te beurt om het stuk grondig op te poetsen zodat het nu door iedere kunstliefhebber in al zijn pracht kan aanschouwd worden. De prijsbeker is volledig verzilverd en was oorspronkelijk op een marmeren voet gemonteerd. De hoogte bedraagt 50 cm. Het onderstel is octagonaal opgebouwd met een doormeter van 32 cm. Acht sierduiven omkransen het geheel en houden het als het ware zwevend in de lucht, de vleugelpennen zeer subtiel en eendrachtig elkaar rakend. De bovenschaal is 23,5 cm dia met een vergulde inleg. Fijne palmtakjes ondersteunen alle onderdelen.
Tussen twee bokkenkoppen prijkt de tekst :
" CHALENGE COUPE OFFERTE * PAR FIRMIN de SMET"
Het lichaam bestaat uit acht zijden van 6,5-7,5 x 13 cm. Vier ervan zijn medailles die tafereeltjes op het erf uitbeelden: Het neerhof is immers het terrein van de boerin met het kleinvee, de kippen,hanen, krieltjes enz ..
Het zijn deze fijne medailles die de beker een numismatisch karakter geven.
De vier tussenliggende luikjes zijn uitneembaar en bedoeld voor het graveren der namen van de laureaten.
Onderaan de voet is minuscuul gegraveerd :
" GEO VERBANCK INV. 1911 . RICH.DE MEYER SC. "
Inv. is de afkorting van Invenit, Latijn voor 'heeft ontworpen' en Sc. betekent Sculpsit of ' heeft gegraveerd'.
Geo Verbanck (°Gent 28.02.1881 +Aartselaar 12.12.1961) was een veelzijdig beeldhouwer. Zijn oeuvre is zeer omvangrijk en behelst alle disci- plines en alle materialen uit de sculptuurkunst. Oorlogsmonumenten, standbeelden, religieuze werken, portretbustes, bas-reliëfs, gevelornamenten, epitaven, plaquettes, medaillons, kamerbeeldjes, toegapste kunst zoals boekensteunen, vide-poches, tafelklokjes en juwelen- kistjes,meubelversieringen, munten en medailles. Zijn geliefkoosd onderwerp was de vrouw en het kind. Verbanck doceerde in verschillende instellingen en was lid van diverse kunstverenigingen. In 1941 behaalde hij de Staatsprijs voor Beelhouwkunst.
Richard Carolus Demeyer (°Gent 20.10.1890 +Gent 20.06.1964) kreeg eerst zijn beeldhouweropleiding in Sint-Lukas en later in de Academie voor Schone kunsten te Gent. Hij was meester in het ciseleren en maakte zowel kunst-, gebruiks- als siervoorwerpen in koper, zilver en andere metalen. Naast eigen werk voerde hij ook ontwerpen uit voor verschillende architecten zoals Albert Van Huffel en Jules Vanden Hende en beeldhouwers zoals Geo Verbanck en Gustaaf Van den Meersche. Samen met meubelmaker Charles van Beerleire richtte hij volledige interieurs in met haardplaten, verlichting, lanterneaux en meubelbeslag. Tentoonstellingen in Gent, Brussel, luik, Leiden, Parijs en Monza (Italië). Hij tekende zijn werken met 'De Meyer' wat heerlijk tot verwarring leidt.
De wisselbeker Firmin De Smet kwam onlangs opnieuw in het nieuws door de tentoonstelling " Art Nouveau en Art deco uit België " in het Nederlandse Drents Museum in Asse georganiseerd door Lieven Daenens, conservator van het Designmuseum te Gent. Het kunstwerk prijkte zelfs op de voorplat van de expo-catalogus.
Lit. 100 jaar Het Neerhof 1989 René De Herdt Art Nouveau en Art deco uit België 2009 Lieven Daenens Geo Verbanck, beeldhouwer 1995 Anthony Demey Met dank aan: Philippe Verschueren, voorzitter Neerhof; Robert Markey, erevoorzitter Neerhof; Gerard Vanvooren, heemkundige kring Lovendegem; Niek Vermeulen, graficus; Lieven Daenens, Bernadette De Loose, Brigitte Ryckaert, Designmuseum Gent. Anthony Demey, kunsthistoricus, stichting Geo Verbanck.
Links: www.geoverbanck.be #
www.designmuseumgent.be #
www.everyoneweb.be/neerhofgent/
Kalmthout, 1 mei 2010